Macbeth by William Shakespeare

Als MACBETH niet het beste toneelstuk is dat ooit is geschreven, dan is het in ieder geval een van de meest opgevoerde. Het drama onderzoekt de corrumperende macht van het heersen en de angstaanjagende gevolgen daarvan – zowel op politiek als op persoonlijk vlak. Maar hoe diepzinnig en complex de thema’s ook zijn, de vorm is buitengewoon vermakelijk: een thriller, een oorlogsverhaal, een liefdesverhaal, een nachtmerrie, een horrorverhaal en een uiterst krachtige weergave van het bovennatuurlijke. De heksen zweven boven het stuk – tegelijkertijd als demoninnen en als herstellers van de natuurlijke orde, die MACBETH en zijn moordzuchtige vrouw willen vernietigen. Het kwaad dat het koningspaar ontketent, keert zich tegen henzelf. In een buitengewoon poëtische taal ervaren wij als publiek hoe naakte ambitie ontaardt in kwellende twijfel aan zichzelf en uiteindelijk in waanzin.
De enscenering van TNT onder regie van Paul Stebbings was de eerste Shakespeare-productie van het gezelschap. Ze was zo succesvol dat ze sinds 2001 steeds opnieuw wordt opgevoerd en wereldwijd op tournee gaat – in meer dan veertig landen op vier continenten. Mogelijk is dit de meest opgevoerde enscenering van MACBETH in deze eeuw. Van Londen tot Atlanta, van Peking tot Berlijn, van El Salvador tot Thailand en van Australië tot Noorwegen heeft deze productie haar publiek in vervoering gebracht. Het is een krachtige, volledig door de heksen gedreven versie van het stuk.
De productie schuwt het bovennatuurlijke niet en wordt evenmin afgezwakt door moderne kostuums. Toch is het geen ouderwetse enscenering: de muziek van Paul Flush stuwt het verhaal voort en creëert een meeslepende klankwereld van bijna filmische kwaliteit. Bos en kasteel versmelten en gaan in elkaar over. De heksen zijn bijna voortdurend aanwezig, noch mannelijk noch vrouwelijk – of beide tegelijk – en even meedogenloos als de Furies uit de Griekse mythologie. Het spel is snel en fysiek. Maar bovenal ontvouwt de enscenering de poëtische kracht van Shakespeare, die hier op het hoogtepunt van zijn scheppingskracht schrijft. Het stuk wordt niet zozeer geïnterpreteerd, maar veeleer belicht; de universele waarheden ervan komen naar voren. In onze moderne wereld, waarin macht schijnbaar losstaat van moraal en het irrationele alles dreigt mee te sleuren, herinnert dit indrukwekkende drama ons eraan dat het kwaad ons niet alleen corrumpeert, maar ook doet wegkwijnen. Want zonder moreel kompas worden we net als MACBETH, de moordzuchtige vorst: „Doe uit, jij korte kaars! Het leven is slechts een armzalige acteur die zijn uurtje op het toneel rondparadeert en spartelt en dan niet meer wordt gehoord – een verhaal, verteld door een nar, vol klank en woede, dat niets betekent.“